آشنايي با مسموميت هاي غذايي و نحوه پيشگيري از آن ها شايع ترين مسموميت غذايي ناشي از خوردن گوشت است




    گاهي اوقات ممكن است غذاهاي معمولي توسط باكتري ها (ميكروب ها) آلوده شوند. اين ميكروب ها با چشم غيرمسلح ديده نمي شوند و تحت شرايط ويژه مي توانند سبب مسموميت غذايي شوند. غذاهاي مسموم كننده ممكن است بو يا مزه ناخوشايندي نداشته باشند. با وجودي كه اكثر مسموميت هاي غذايي معمولاً ظرف 24 ساعت برطرف مي شوند، اما بعضي از آن ها مي توانند كشنده باشند. مسموميت غذايي مي تواند همچنين در اثر آلودگي غذا با مواد افزودني، فلزات سنگين (سرب، آرسنيك، جيوه و كادميوم)، باقيمانده سموم دفع آفات نباتي و ساير مواد سمي كه در مراحل توليد، نگهداري و فرآوري غذا توليد مي شوند (مانند نيتروزامين و آفلاتوكسين) ايجاد شود.
    
    علايم و نشانه هاي مسموميت غذايي
    
    باكتري هاي مختلفي مي توانند مسموميت غذايي ايجاد كنند و اكثر نشانه هاي ايجاد شده در اثر مسموميت غذايي مشابه عفونت هاي ويروسي دستگاه گوارش هستند. بنابراين شناسايي ويروس هاي ايجادكننده مسموميت هاي غذايي، بدون كشت مدفوع غير ممكن است.
    
    متداول ترين باكتري هايي كه مسموميت غذايي ايجاد مي كنند، عبارتند از: سالمونلا، كلستريديوم بوتولينوم، كلستريديوم پرفرنژنس، استافيلوكوك طلائي و اي كولاي( E.Coli )، شيگلا، يرسينيا و باسيلوس سرئوس.
    
    مسموميت هاي غذايي ناشي از سالمونلا
    
    سالمنولوزيس عفونتي است كه به وسيله باكتري سالمونلا ايجاد مي شود. برخي از مواد غذايي كه اين نوع مسموميت در اثر مصرف آن ها ديده شده است، عبارتند از: گوشت، مرغ، تخم مرغ، ماهي دودي و شيرخشك. احتمال آلودگي غذاهاي با محتواي پروتييني بالا (مانند شير، صدف خوراكي) با گونه خاصي از اين باكتري به نام سالمونلا تيفي(عامل تب تيفوئيد) وجود دارد. همچنين پس از مصرف غذاهاي پخته اي كه قبل از مصرف مجدد خوب گرم نشده اند يا سرد مصرف شده اند، ممكن است اين نوع مسموميت بروز كند. علايم و نشانه هاي اين مسموميت با تاخير ظاهر مي شود. يعني ممكن است 12 تا 24 ساعت بعد از مصرف غذاي آلوده، علايم در فرد مسموم بروز كند. علايم و نشانه هاي اين مسموميت ها شامل سردرد، تب، خستگي، تهوع، استفراغ، اسهال آبكي شديد، كم شدن آب بدن، ضعف و درد شكم هستند.
    
    مسموميت هاي غذايي ناشي از كلستريديوم بوتولينوم
    
    بوتوليسم نوعي مسموميت غذايي است كه توسط سم ( toxin ) توليد شده توسط كلستريديوم بوتولينوم كه يك باكتري بي هوازي است ايجاد مي شود و از نوع مسموميت هاي غذايي شديد و كشنده است. اين ميكروب ممكن است در فرآورده هاي غذايي و غذاهاي خانگي كه به صورت ناصحيح تهيه شده اند و يا در شرايط غير بهداشتي و نامناسب نگهداري شده اند، ايجاد شود. برخي از مواد غذايي كه اين نوع مسموميت در اثر مصرف آن ها ديده شده است، عبارتند از: سوسيس، كالباس، كنسرو ماهي، كنسرو ذرت، كنسرو لوبيا ،كشك خانگي و عسل خام خالص (بوتوليسم نوزادان) به همين علت به نوزادان زير يك سال نبايد عسل داده شود.
    
    گرچه اين نوع مسموميت نادر است ولي اغلب كشنده است. علايم و نشانه هاي اين مسموميت با تاخير ظاهر مي شود. يعني ممكن است 12 تا 24 ساعت بعد از مصرف غذاي آلوده، علايم در فرد مسموم بروز كند. علايم و نشانه هاي بوتوليسم شامل تاري ديد، دوبيني، افتادگي پلك فوقاني، عدم توانايي حركتي، اختلال تكلم، لكنت زبان، سختي بلع و خشكي و درد گلو هستند. ساير علايم مي تواند به صورت خشكي دهان، يبوست، بند آمدن ادرار (احتباس ادراري) بروز كند. بيمار معمولا ً هوشيار و بدون تب است. مهم ترين اقدام درماني در اين مسموميت تجويز سريع ضد سم ( Anti toxin ) در مركز درماني است. در صورت عدم درمان ممكن است فرد مسموم در اثر فلج تنفسي فوت كند.
    
    مسموميت هاي غذايي ناشي از استافيلوكوك طلايي
    
    اين نوع مسموميت غذايي به اندازه سالمونلوزيس شايع است. علت مسموميت ، سم روده اي توليد شده توسط انواع خاصي از استافيلوكوك طلائي است. مصرف شير و ساير خوراكي هاي آلوده مهم ترين علت بيماري است. علت آلودگي غذا مي تواند تماس ترشحات بيني ،گلو و دست افراد آلوده به ميكروب باشد. به همين علت افرادي كه در تهيه و توليد مواد غذايي فعاليت مي كنند بايد كارت بهداشتي سلامت داشته باشند. چراكه غذا بعد از پختن، در حين برش يا خرد كردن مي تواند آلوده شود. فرآورده هاي گوشت و مرغ، سس ها، آبگوشت ، شيريني هاي خامه اي يا كرم دار، سالاد ماهي، شير، پنير (غذاهاي با محتواي پروتييني بالا) از جمله مثال هاي مربوط به مسموميت غذايي با استافيلوكوك است.
    
    علايم و نشانه هاي مسموميت عبارتند از: استفراغ ناگهاني، دردهاي شكمي و اسهال. در موارد حاد ممكن است خون و بلغم در مدفوع ظاهر شود. در اين نوع مسموميت بر خلاف نوع سالمونلايي تب نادر بوده و مرگ كم تر روي مي دهد.
    
    مسموميت هاي غذايي ناشي از باسيلوس سرئوس
    
    سم توليد شده از ميكروب باسيلوس سرئوس عامل ايجاد مسموميت هاي غذايي با علايم اسهال، تهوع و استفراغ است. تماس غذا با خاك و غبار آلوده به ميكروب مي تواند سبب بروز اين نوع مسموميت شود. اين نوع مسموميت ها در اثر آلودگي غذاهايي مانند انواع برنج، خردل، خوراك گوشتي، خوراك سبزيجات، سوپ و سس ايجاد مي شود.
    
    اقدامات لازم در هنگام بروز مسموميت غذايي
    
    مسموميت هاي غذايي در صورت مصرف غذاي آلوده داراي سه علامت است:
    
    1- سابقه خوردن غذاي مشترك
    
    2- ابتلاي همزمان تعداد زيادي از افراد
    
    3- تشابه نشانه هاي باليني در اغلب بيماران
    
    در چنين مواردي بايد با مركز كنترل مسموميت و يا پزشك تماس گرفته شود تا اطلاعات بيش تري در ارتباط با مسموميت و زمان مراجعه به پزشك در اختيار شما قرار دهند. نكته اي كه بسيار مهم است از دست دادن آب بدن و كاهش مايعات بدن در اثر تهوع واستفراغ است. بچه ها خيلي آسان آب بدنشان را از دست مي دهند. اگر به مورد مسموميت غذايي مظنون بوديد، نوشيدن مقدار فراوان مايعات به ويژه آب بسيار مهم است. براي توقف استفراغ يا اسهال اكيداً دارويي خودسرانه خورده نشود مگر آن كه توصيه پزشك باشد. چون درمان اين علائم مي تواند زمان آن ها را طولاني تر كند. در صورت وجود خون در مدفوع يا استفراغ، تب بالا 55/38 درجه سانتي گراد)، از دست دادن مايعات بدن و يا در مواردي كه علايم بيش از يك روز طول بكشد، بايد حتماً به پزشك مراجعه كرد. والدين كودكان با علايم تب بالا و استفراغ بايد با پزشك معالجشان تماس بگيرند. شدت نشانه با توجه به سن و وضعيت سلامتي بدن متفاوت است. اين علايم در سالمندان و نوزادان مي تواند خطرناك تر باشد.
    
    نكات طلايي پيشگيري از مسموميت
    
    - پرستار كودكتان را از ميزان داروي مصرفي كودك مطلع كنيد تا دوز تكراري به وي ندهد.
    
    - كيف دستي، ساك خريد و كيسه هاي نايلوني را دور از دسترس كودكان قرار دهيد. ممكن است داخل آن ها وسايلي باشد كه توسط كودك بلعيده شود و يا كودك ضمن بازي آن ها را روي سر خود كشيده و سبب خفگي وي شود.
    
    - گل ها و گياهان آپارتماني را دور از دسترس كودكان قرار دهيد و هنگام بازي كودكان در فضاي باز مراقب آن ها باشيد تا توسط گل ها و گياهان سمي، مسموم نشوند. نام گياهان خانگي را به خاطر بسپاريد و آن را روي برچسبي كنار آن ها بنويسيد. بسياري از گياهان و گل هاي آپارتماني سمي هستند و تماس پوست با آن ها و يا به دهان بردن آن ها منجر به مسموميت كودكان مي شود. ظروف خالي مواد شوينده و پاك كننده ممكن است حاوي مقادير كمي از مواد شيميايي باشند. قبل از دور انداختن ظروف، آن ها را با آب كافي شستشو دهيد.
    
    اصول ايمن سازي خانه از نظر بروز مسموميت
    
    - محصولات مضر را در كمدهاي داراي قفل و دور از ديد و دسترس كودكان قرار دهيد.
    
    - در كمدهايي را كه در آن مواد شيميايي خطرناك نگه مي داريد با قفل يا طناب محكم كنيد.
    
    - در هنگام بروز مسايل و مشكلات خانوادگي، بيش تر مراقب كودكان باشيد. در اين شرايط كودكان آسيب پذيرترند.
    
    - هميشه پس از استفاده از مواد شيميايي خيلي سريع در آن را ببنديد، ولي بدانيد هيچ ظرف دربسته اي از دسترسي كودكان در امان نيست.
    
    - هيچگاه الكل را در دسترس كودكان قرار ندهيد.
    
    - در صورتي كه كودك شما ماده اي غير خوراكي را بلعيد، با مركز اورژانس و يا مركز كنترل مسموميت ها تماس بگيريد.
    
    - شماره تلفن هاي زير را در دسترس و يا در كنار تلفن نصب كنيد:
    
    - شماره تلفن پزشك كودك:
    
    - شماره تلفن مركز كنترل مسموميت: 66419306
    
    - شماره تلفن اورژانس: 115
    
    - محصولات شيميايي و شوينده، نفت و بنزين را هميشه در ظرف اصلي آن نگهداري كنيد. هيچگاه اين فرآورده ها را در ظرف مواد خوراكي (مانند بطري نوشابه) نگهداري نكنيد. اين عمل سبب خورده شدن اشتباهي اين مواد توسط كودكان مي شود. قبل از استفاده از هر فرآورده اي، برچسب روي آن را به دقت بخوانيد و براساس مندرجات روي آن عمل كنيد.
    
    - به كودكان بياموزيد هيچ چيزي ننوشند و يا نخورند مگر اين كه با اجازه بزرگسالان باشد.
    
    - داروهاي خود را در مقابل چشم كودكان نخوريد، چرا كه كودكان از رفتار بزرگسالان تقليد مي كنند و ممكن است دور از چشم والدين داروها را به دهان ببرند.
    
    - به طور مرتب كمد مربوط به نگهداري داروهاي خود را كنترل كنيد و داروهاي قديمي را از طريق ريختن در فاضلاب معدوم كنيد.