2

 

 

ابزارهای ترسیم

 

 

 

اهداف

§ يادگيري و انتخاب ابزارها و مواد مورد استفاده در ترسيم طرح‌ها

§ شناخت ابزارهاي اصلی مورد نياز براي افراد مبتدی

§ يادگيري اصول و تكنيك‌هاي استفاده ابزارهاي طراحی

 

هر چند بسياري از طرح‌هاي فضاي سبز به صورت ترسیم بدون استفاده از ابزار(دست آزاد) هستند اما بايد توجه داشت كه براي ايجاد صحت و دقت در طرح، وجود ابزار ترسیم ضروري است. اين ابزارها سبب تسهيل در ترسيم خطوط افقي و عمودي، دايره‌ها، كپي كردن زوايا و تعيين محل دقيق نقاط بر روي نقشه بوده و روشي مناسب براي جلوگيري از ايجاد خطا مي‌گردند. همچنين به دليل اينكه طرح‌هاي جامع و كامل نهايي، طرحهاي كاشت يا طرحهاي لايه‌بندي براي تعيين محل اشيا و تاسيسات در مدت اجرای پروژه به كار مي‌روند، كشيدن فواصل به صورت دقيق و اندازه‌گيري صحيح و دقيق مقياسها بسيار مهم است زيرا رعايت اين نكات سبب مي‌شود كه اينگونه نقشه‌ها مانند نقشه‌هاي اوزاليد از جهت بررسي و اجرا به خوبي مورد استفاده قرار گیرند.

در حاليكه ابزارهاي بسيار زيادي براي ترسیم پيش طرح وجود دارد، اما بسياري از افراد مبتدي نيازي به خريد همه اين ابزارها از ابتدا ندارند. در اين فصل ابزارهاي اساسی مورد نياز براي ترسيم طرح‌هاي فضاي سبز توضيح داده خواهند شد. به اين نكته توجه داشته باشيد كه ابزارهاي ضروري براي مبتديان فراگيري طراحي از ابتدا مورد نياز است در حاليكه ديگر ابزارها كه به عنوان ابزارهاي اضافي مطرح مي‌شوند براي مبتديان لازم نمي‌باشند اما مي‌توانند مفيد و سودمند باشند.

میز ترسيم (ضروري)

ميزي كه به عنوان سطح ترسيم مورد استفاده قرار مي‌گيرد بايد دو ويژگي مهم داشته باشد. اولين شرط اين است كه سطح آن صاف بوده و فاقد خراش يا برجستگي باشد زيرا در صورت وجود هرگونه زایده در كاغذ كاملاً مشخص می شود و سبب خراب شدن خطوط مي‌گردد (شكل 1-2). دومين شرط اين است كه ميز داراي كناره‌هاي راست باشد تا بتوان با قرار دادن خط كش T خطوط افقي ترسيم نمود (شكل 2-2). اگر میز ترسيم داراي زاويه قائمه (90 درجه) با گوشه‌هاي راست در امتداد بالا و پائين و طرفين باشد مي‌توان با استفاده از خط كش T خطوط افقي و خطوط عمود بر اين خطوط افقي را ترسيم كرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل 1-2. سطح ترسيم

رنگ آميزي بر روي سطح ترسيم نشان دهنده ميزان صاف بودن سطح است و بر روي كيفيت ترسيم تاتیر ‌گذار است. a) ميز طراحي. b) ميز آشپزخانه.

 

 

 

 

شكل2-2. لبه ميز

كناره‌هاي قائمه و لبه‌هاي راست ميز از جهت كشيدن و ترسيم خطوط عمودي و افقي با خط كش T و گونيا بسيار اهمیت دارند.

 

 

 

 

 

 

                    شكل 3-2. ميز ترسیم

                     داراي سطحی صاف بوده و ارتفاع ميز و زاويه قرارگيري آن قابل تنظيم مي‌باشد.

 

ميز ترسیم توسط بسياري از طراحان ترجيح داده مي‌شود زيرا در اينگونه ميزها مي‌توانند تعدادی از ابزارهاي مورد نيازشان را در جعبه‌اي كه در قسمت پايين ميز قرار دارد قرار داد و علاوه بر آن سطح ميز را مي‌توان به بالا و پايين حركت داده يا زاويه آن را نسبت به سطح افق كم و يا زياد نمود (شكل 3-2).

برخي از ميزهاي طراحي داراي پوششی است كه براي پوشاندن سطح ترسيم مورد استفاده قرار مي‌گيرد. سطح متحرک (پرتابل) ترسيم قابليت جابجایی دارد (شكل 4-2).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل 4-2. ميز ترسيم پرتابل.

میز ترسيم را به راحتي مي‌توان جابجا کرد.

 

 

كاغذ ترسيم (ضروري)

انواع مختلفي از كاغذهاي ترسيم وجود دارد (شكل 5-2). كاغذ ترسيم كه گاهي اوقات به نامهاي كاغذ Onionskin,Trash يا كاغذ bumwad خوانده مي‌شود كاغذی شفاف و نازك است كه براي كشيدن و ترسيم ايده‌هاي اوليه به كار مي‌رود. اين كاغذ دارای كيفيت پايين است كه به رنگهاي سفيد، زرد يا نخودي بوده و اغلب براي كشيدن طرحهاي مختلف در مراحل اوليه مانند طرح كلي يا طرح تجزيه و تحليلي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين نوع كاغذ در رل‌هايي با عرضهاي 12 تا 36 اينچي به فروش مي‌رسد. اين كاغذ ارزان‌ترين نوع كاغذ ترسيم می باشد و مي‌توان مقدار زيادي از آن را حمل و نقل کرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل 5-2. كاغذ

كاغذ ترسيم Tracing يا Trash براي ترسيم ايده‌ها و نوشتن نكات مهم در طرح به كار مي‌رود. كاغذ Vellum كاغذی با كيفيت بالا است كه براي ترسيم طرح‌هاي اصلي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. Myler نيز فيلمی با كيفيت بالا مي‌باشد كه براي ترسيم طرحها و ایده ها با جوهر به كار گرفته مي‌شود.

معمولاً كاغذهاي مرغوب براي ترسيم‌هاي نهايي به كار مي‌روند زيرا هم قابليت تكثير بهتري دارند و هم طول عمر آنها بيشتر است. كاغذ Vellum يا Rag vellum بسيار شفاف است كه مي‌توان بر روي طرحها قرار داد و طرح‌ها را بر روي آن كپي نمود. اين كاغذها نسبت به كاغذهاي ترسيم گرانتر بوده و مي‌توان آنها را به صورت تك ورق و يا به صورت رل خريداري نمود. كاغذ Vellum اساساً براي ترسيم با مدادها به كار گرفته مي‌شود زيرا پاك كردن جوهر از روي آن چندان ساده نمي‌باشد.

Myler كاغذی با كيفيت بسيار بالاست كه در واقع مي‌توان آن را به عنوان فيلم ترسيم مد نظر داشت. اين كاغذ سنگين‌تر از كاغذ Vellum بوده و طول عمر و كيفيت تكثيرپذيري بهتري دارد. یک طرف اين كاغذ داراي سطح صيقلي و براق و طرف دیگر سطح زبر و نسبتاً ناهموار است كه ترسيم را بايد بر روي سطح زبر آن انجام داد. كاغذ Myler گران بوده و اساساً براي ترسيم با جوهر به كار مي‌رود زيرا جوهر بر روي اين كاغذ به راحتي و بوسيله جوهر پاك‌كن زدوده مي‌شود. براي ايجاد كمترين لكه‌ها بر روي Myler مي‌توان از مدادهاي پلاستيكي استفاده نمود.

 

نکته مهم: كاغذ با كيفيت بالا

كاغذ Vellum معمولاً براي ترسيم با مداد به كار مي‌رود.

كاغذ Myler گران بوده و اساساً براي ترسيم با جوهر به كار گرفته مي‌شوند.

 

 

كاغذ Grid داراي خطوط آبي است كه به صورت مربع‌هايي در روي تمام بخشهاي صفحه كاغذي وجود دارند. در اين كاغذ به اين دليل كه اندازه اين مربعات مساوي و ثابت است مي‌توان مقياس را نيز لحاظ نمود. بعضي از طراحان دوست دارند از كاغذ grid برای كشيدن طرح‌هاي اوليه استفاده كنند زيرا ارزيابي و برآورد مقياس سريعتر در اينگونه كاغذها امكانپذير است.

كاغذ Bond داراي وزن استاندارد بوده ومشابه كاغذهايي است كه در پرينترهاي خانگي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين كاغذها اساساً بيش از آنكه براي ترسيم به كار گرفته شوند براي كپي طرح‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل 6-2. تيوب انتقال

 

نکته مهم: تيوب‌هاي حمل و نقل (شكل 6-2)

براي حمل و نقل آسان طرح‌ها بايد آنها را لوله كرد. استفاده از تيوب حامل حرفه‌اي با بند چرمي يا تيوب پستي ساده مفيد می باشد.

طرح‌ها را مي‌توان توسط تيوب‌هاي انتقال به راحتي جابه جا نمود و براي اين كار بايد طرحها را به صورت لوله‌اي درآورده و در اين تيوب‌ها قرار داد.

تيوب‌هاي حرفه‌اي از پلاستيك ساخته شده و داراي بند آویز هستند. راه حل ارزان ديگر نيز استفاده از تيوب‌هاي پستي مقوايي مي‌باشد.

 

 

 

 

 

نکته مهم: پيچيدن (لوله كردن) طرح از طرف بيرون (شكل 7-2)

براي لوله كردن طرح بايد قسمتي كه طرح بر روي آن ترسيم شده به طرف بيرون باشد. با اين روش هنگامي كه طرح را باز مي‌كنيد طرح به صورت خودبخودي جمع نمي‌شود. جهت جلوگيري از لكه شدن و كثيف شدگي طرح بايد كاغذ سفيد را بر روي قسمتي كه طرح كشيده شده است قرار داده و سپس طرح را به صورتي كه در شكل ديده مي‌شود لوله كرده و بپيچيد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل 7-2. لوله كردن طرح

 

چاپ

اوزالید یا blueprint در تعريف دقيق خود يعني طرحی كه به صورت دقيق طراحي شده باشد. چاپ اوزالید نيز در حقیقت كپي معكوس از طرح اصلي است كه با خطهاي سفيد در زمينه آبي مشخص شده و به همين دليل به اين نام خوانده شده است. البته بايد توجه داشت كه اين روش اخير امروزه جهت ايجاد كپي از طرحها چندان رايج و مورد استفاده نمي‌باشد.

Diazo نيز روش دیگر كپي كردن و چاپ است كه هر چند چندان رايج نمي‌باشد اما در مواردي از آن استفاده مي‌گردد. در كپي‌هاي Diazo با استفاده از نور ماوراء بنفش و بخار آمونياك، كپي‌هايي حاصل مي‌شود كه داراي خطهاي آبي يا سياه در زمينه سفيد بوده و وجود رنگهاي متفاوت سبب ايجاد چشم انداز در طرح مي‌گردد. براي طراحان رنگ خط مزيت حساب شده و مهم است.

با اين وجود، عنوان blueprinter اكنون باreprographer  جايگزين شده است زيرا اين اصطلاح كه به معني تكثير ديجيتالي طرح‌ها مي‌باشد شكل عمومي‌تري از چاپ مي‌باشد.  reprographicsکه با نام كپي برداري از طرحها به وسيله اثر نور بر روي كاغذ نيز خوانده مي‌شود با وجود اينكه نياز به تجهيزات گران قيمتي دارد، ترجيح داده مي‌شود زيرا در اين كپي‌برداريها نيازي به استفاده از مواد شيميايي خطرناك نمی باشد. در اين حالت مي‌توان تصوير و طرح اصلي را در سيستم كامپيوتري اسكن می کنند و سپس آن را به اندازه دلخواه چاپ و يا اينكه آن طرح را به صورت فايل ديجيتالي ذخيره نمود. كپي‌ها كه اغلب مربوط به چاپ نسخه‌هاي ثانويه از روي نسخه اصلي مي‌باشد به مشتري و پيمانكار داده مي‌شوند. معمولاً بهتر است كه تصوير و طرح اصلي توسط طراح ذخيره شود و از حمل ونقل آن خودداری گردد. در بسياري از حالات مي‌توان كپي را بر روي كاغذ bond انجام داد و در حالتي كه نياز به كاغذ با كيفيت بالا باشد شرکتهای اوزالید مي‌توانند طرح‌ها را بر روي كاغذهاي Vellum يا Muler چاپ نمايند.

 

نکته مهم: چاپ آزمايشی

بهتر است كه طرح ترسيمی شما يكبار به صورت آزمايشي چاپ شود تا مشخص شود كه خطهاي ترسيم

 شده شما در نسخه كپي تا چه حد با خطها در طرح اصلي مشابهت و يا تفاوت دارند.

 

 

چسب (ضروري)

نوار چسب‌هاي طراحي و برچسب هاي طراحي جهت ثابت نگه داشتن گوشه‌هاي كاغذ بر روي ميز ترسيم مورد استفاده قرار مي‌گيرند (شكل 8-2). برچسبها (Dots) معمولاً در جعبه‌هايي به فروش می رسند و براي ثابت نگه داشتن كاغذ بايد در هر گوشه كاغذ ترسيم يكي از آنها را به طوري چسباند كه نيمي از آن بر روي كاغذ و نيم ديگر بر روي ميز باشد.

غیر از برچسبها مي‌‌توان از رل كوچك نوار چسب كاغذي نیز استفاده نمود اما بايد توجه داشت كه اين چسب‌ها داراي چسبندگي و مقاومت بالايي بوده و ممكن است در صورت عدم دقت سبب پارگی گوشه كاغذ ترسيم شود. از ديگر معايب استفاده از نوارهاي چسب كاغذي اين است كه ممكن است خط كش T بر روي آن كشيده شود و سبب آسيب زدن به كاغذ ترسيم گردد. اگر كاغذ ترسيم بسيار چسبنده و مقاوم باشد و احتمال پاره شدن كناره‌هاي كاغذ ترسيم بالا است مي‌توانيد طرف چسبنده نوار چسب را بر روي كف دست يا بر روي قسمت بالای دست چسبانده و جدا كرد زيرا در اين حالت به دليل آغشته شدن روغن بدن با چسب اين نوار چسب‌ها قدرت چسبندگي آن كمتر شده و در نتيجه احتمال پاره شدن حاشيه كاغذ ترسيم كمتر مي‌شود.

نکته مهم: كثيف كردن نوارهاي چسب قوي

براي كاهش قدرت چسبندگي در نوارهاي چسب با قدرت چسبندگي بالا و جلوگيري از پاره شدن كناره‌هاي

كاغذ ترسيم، طرف چسبنده نوار چسب را بر روي كف دست يا قسمت بالای دست بماليد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 شكل 8-2. چسب‌هاي طراحي

در قسمت پايين نوار چسب و در قسمت بالا، بر چسب های گرد با نقش کلاهخود (Dots) نشان داده شده است كه براي ثابت نگه داشتن گوشه‌هاي كاغذ ترسيم بر روي ميز طراحي به كار مي‌روند.

خط كش T (ضروري)

خط كش T خط كشی افقي است با قسمتی كه از يك انتها به صورت عمود بر       خط كش به آن متصل شده است و به شكل T مي‌باشد. قسمت كوتاهتر راس خط كش T در كنار ميز طراحي قرار گرفته و با حركت دادن آن به سمت بالا و پايين مي‌توان خطهاي افقي موازي ترسيم نمود (شكل 9-2). با اين وسيله مي‌توان به سادگي و با سرعت خطهاي افقي و عمودي ترسيم نمود كه جهت ترسيم خطهاي عمودي بايد بخش راسي اين خط‌كش را در حاشيه بالايي سطح ترسيم قرار داد.

خط‌كش‌هاي  Tچوبي داراي زائده پلاستيكي به اندازه یک دوم اینچ در امتداد لبه     خط کش مي‌باشند. در خط‌كش‌هاي T ساخته شده از استيل كه عموماً به وسيله مهندسان مورد استفاده قرار مي‌گيرند، اندازه‌هاي مختلف بر روي لبه خط كش به صورت نقوش فرو رفته حك شده‌اند.

خط‌كش T به طور ويژه در مواقعي مفيد و سودمند است كه طرح به دفعات از روي ميز طراحي برداشته مي‌شود. در اينگونه موارد هنگاميكه طرح دوباره بر روي ميز ترسيم قرار داده مي‌شود مي‌توان به راحتي خط كش را بر روي خطوط ترسيم شده در طرح جابجا نمود و تصحيحات لازم را اعمال نمود.